Skip to Content
 


UNIEKE EXPOSITIE OVER DE BOSATLAS

Een belevenis voor jong en oud!


Waar:

GRID Grafisch Museum Groningen 11 mei t/m 27 oktober 2019
Nationaal Onderwijsmuseum Dordrecht 15 november 2019 t/m augustus 2020

De naamsbekendheid van de Bosatlas is enorm, en reikt tot ver buiten de muren van de school. Maar wie was Pieter Roelf Bos en wat bewoog hem tot het in kaart brengen van de wereld? Hoe komen kaarten tot stand, toen en nu, en welk verhaal vertellen zij? En hoe kan het dat de Bosatlas zich al bijna 150 jaar in het onderwijs en daarbuiten staande weet te houden? Deze tentoonstelling geeft op een verrassende en speelse wijze antwoord op deze en veel meer vragen.

 

 

 

De kunst van het weglaten

Het unieke inzicht van de Groningse aardrijkskundeleraar Bos is dat je je moet beperken tot wat past bij je leerdoelen. Al het andere moet achterwege blijven. Less is more, zouden we vandaag de dag zeggen. Dat levert een atlas op die uniek is in zijn soort. 

Voor in de allereerste druk van zijn atlas (1877) staat een motto van de Duitse ontdekkingsreiziger Von Humboldt: ‘Nur leer scheinende Karten prägen sich dem Gedächtnisse ein’. Voor Pieter Roelf Bos is dit de kern van een goede schoolatlas. 'De kunst van het weglaten' loopt als een rode draad door de ontwikkeling van de atlas en is tot de dag van vandaag een leidend principe bij het maken van nieuwe kaarten en nieuwe atlassen.

De kunst van het weglaten

Spiegel van de tijd

De tentoonstelling vertelt het verhaal van de Bosatlas aan de hand van drie keerpunten: 1877, 1968 en 2019. Drie perioden waarin de rol van de atlas verandert. Door zich aan te passen aan wijzigende omstandigheden is de Bosatlas tot op de dag van vandaag stevig verankerd in het onderwijs. 

In de tentoonstelling loopt u door drie belangrijke levensfasen van de Bosatlas.

Deel I : 1877 
DE WERELD ONTDEKKEN

Het is de tijd van de laatste ontdekkingsreizen. Het jonge vak aardrijkskunde richt zich vooral op kennis over landen en volken. De Groningse aardrijkskundeleraar Pieter Roelf Bos hanteert een in die tijd uniek standpunt en introduceert het fenomeen van de 'leer scheinende Karten'. 

Deel II: 1968 
DE WERELD IN THEMA’S 

Rond 1968 zien we het aantal thematische kaarten spectaculair toenemen. Een cruciale rol daarbij speelt atlasredacteur prof. dr. F.J. Ormeling sr. Onder zijn leiding blijkt 'de kunst van het weglaten' ook uitstekend toepasbaar op thematische kaarten.

Deel III: 2019
DE WERELD DIGITAAL

De thematisering van het onderwijs krijgt rond de eeuwwisseling enige nuancering. Er komt meer belangstelling voor specifieke gebieden. Na veel experimenteren wordt ook de digitale Bosatlas volwassen. Langzaam maar zeker verovert hij zich een plek in het aardrijkskundeonderwijs.

Spiegel van de tijd

Van litho naar online

De tentoonstelling laat ook zien hoe het productieproces verandert. Van kaarten op lithostenen naar de vierkleurendrukpers naar digitale kaarten. Ondanks alle veranderingen blijft de Bosatlas verbonden met Groningen. De litho’s van de oude Bosatlassen zijn van de hand van de firma Van de Weijer aan de Oude Ebbingestraat, maar ook de meest recente versie van de digitale Bosatlas is afkomstig van een in Groningen gevestigd ICT-bedrijf. Net als Hooghouts’ jenever en Knols’ koek is en blijft de Bosatlas Gronings erfgoed. 

Van litho naar online

Voor jong en oud

Alle kinderen vanaf 9 jaar krijgen bij entree van de tentoonstelling een eigen Bosatlas Doeboekje. Door het maken van de opdrachten in het boekje zullen ze het verhaal achter de Bosatlas op eigen wijze ontdekken. Onder leiding van P.R. Bos himself, die met zijn bijgeknipte baard een beetje op een hipster lijkt.

Voor jong en oud